منظور از فضای سبز بام و روف گاردن کاربردی چیست؟
فضای سبز روی بام و روف گاردن کاربردی یعنی بتوان سطح یا فضای مرده و سیمانی بام را به یک حیاط یا فضای سبز کاربردی تبدیل نمود. فضای سبز بام، دارای پوشش یکپارچه ای از گیاهان کوتاه که شبیه به یک لایه محافظ روی کل بام پهن شده است، می باشد و بیشتر جنبه محیط زیستی و عایق بندی دارد. و بسیار کم هزینه تر و سبک از روف گاردن است. اما روف گاردن اجرای یک فضای سبز در پشت بام شامل المان هایی مثل آلاچیق، مبلمان، باربیکیو، نورپردازی و درختچه های بزرگ، با هدف ایجاد یک فضای رفاهی برای تفریح و نشستن است؛ که نیاز به مراقبت زیادی دارد و وزن زیادی به ساختمان تحمیل می کند.
چرا فضای برخی از بام ها قابل استفاده نیستند؟
هر بامی قابلیت تبدیل به روف گاردن را ندارد و نمی توان از آن بدین منظور استفاده نمود. دلایلی که سبب می شوند فضای برخی بام ها برای روف گاردن یا فضای سبز بام، قابل استفاده و کاربردی نباشند، به شرح زیر می باشند:
- عدم مقاومت سازه و تحمل بار: برخی از ساختمان های ضعیف یا قدیمی، تنها برای تحمل وزن عواملی مانند برف یا تردد طراحی شده اند. و تحمل اضافه کردن بار تجهیزات مختلف روف گاردن مانند خاک، گیاهان و… را ندارند، و با تحمل وزن اضافه باعث نشست یا ترک خوردن سقف می شوند.
- نبود سیستم زهکشی مناسب: اگر بام دارای شیب درستی نباشد، و خروجی های فاضلاب برای حجم بالای آب و گل و لای طراحی نشده باشند، تجمع آب ناشی از آبیاری روف گاردن باعث نم زدگی طبقات پایین و یا پوسیدگی سازه می شود.
- محدویت های اقلیمی و محیطی: در برخی بام ها با توجه به شرایط محیط مانند وزش بادهای تند، تابش مستقیم نور خورشید یا بارندگی کم؛ شرایط برای اجرای پوشش گیاهی و فضای سبز مناسب نمی باشد.
- نوع طراحی و کاربری بام: برخی بام ها به منظور تردد و یا تاسیسات بنا شده اند، و نمی توانند گزینه مناسبی برای طراحی و اجرای روف گاردن باشند.
مراحل تبدیل فضای بام ویلا به روف گاردنی کاربردی
تبدیل پشت بام به روف گاردن ویلا، علاوه بر اینکه باعث افزایش ارزش ملک می شود، فضای مرده ساختمان را نیز به محیطی دلنشین برای استراحت و اوقات فراغت تبدیل می کند. برای دستیابی به نتیجه ای کاربردی و زیبا، آشنایی با انواع طراحی روف گاردن از جمله روف گاردن مدرن، کلاسیک یا مینیمال کمک می کند تا چیدمان فضا، انتخاب متریال و پوشش گیاهی متناسب با سبک ویلا و شرایط سازه انجام شود. مراحل اصلی تبدیل فضای بام ویلا به روف گاردنی کاربردی به ترتیب موارد زیر می باشند:
۱. ارزیابی سازه و زیرسازی
تست تحمل بار: از توان سقف برای تحمل وزن خاک، گلدان ها و افراد اطمینان حاصل کنید.
ایزولاسیون یا عایق کاری: به منظور جلوگیری از نفوذ ریشه به سقف، یک لایه ایزوگام(ضد آب) و یک لایه ضد ریشه(Anti-root) را به اجرا درآورید.
۲. زهکشی و هدایت آب
یک سیستم زهکش برای خروج آب اضافی آبیاری و باران به سمت خروجی های فاضلاب ایجاد کنید.
۳. انتخاب کفپوش مناسب و جداسازی
از ترکیب ترمووود، چمن مصنوعی و سنگ ریزه های تزئینی که علاوه بر زیبایی، وزن کمی دارند؛ استفاده کنید.
مسیرهای پیاده روی و نشستن را نیز مشخص کنید.
۴. تجهیزات کاربردی
برای ایجاد سایه یک سایبان نصب کنید.
گلدان های پیش ساخته را به جای باغچه های سنتی سنگین به کار ببرید.
باربیکیو و مبلمان ضد آب اضافه کنید.
۵. پوشش گیاهی و آبیاری هوشمند
گیاهان مقاوم به باد و آفتاب مانند کاج و… را انتخاب کنید.
سیستم آبیاری قطره ای برای نگهداری آسان و جلوگیری از هدررفت آب نصب کنید.
ویژگی های یک روف گاردن کاربردی و استاندارد
ایجاد یک روف گاردن یا سقف سبز کاربردی، فراتر از قرار دادن چند گلدان و… روی پشت بام است. برای اینکه یک روف گاردن کاربردی هم زیبا باشد، و هم آسیبی به بنا نرساند، باید دارای ویژگی های کلی زیر باشد:
زیرسازی و ایزولاسیون
عایق کاری رطوبتی: استفاده از لایه های با کیفیت برای جلوگیری از نفوذ آب به سقف.
لایه ضد ریشه: استفاده از لایه ضد ریشه به منظور جلوگیری از نفوذ ریشه گیاهان به ساختار سقف و تخریب آن.
زهکشی: لایه های تخلیه آب برای جلوگیری از سنگین شدن خاک و گندیدگی ریشه.
پایداری گیاهان
خاک مخصوص: استفاده از خاک های سبک با قدرت بالا در جذب آب.
گیاهان مقاوم: انتخاب گونه گیاهان مقاوم به عواملی مانند باد، خشکی و…
آبیاری قطره ای: سیستم خودکار آبیاری برای حفظ شادابی گیاهان و مدیریت مصرف آب.
امکانات و تجهیزات رفاهی
مبلمان مقاوم: استفاده از متریال ضد آب و ضد UV مانند ترمووود و…
نورپردازی اصولی: ایجاد امنیت و زیبایی به منظور استفاده در شب مانند نورهای ملایم و نقطه ای و…
سایه بان: تعبیه و قرار دادن چتر و… به منظور محافظت در برابر آفتاب.
ایمنی و دسترسی
حفاظ و نرده: نصب حفاظ ها و نرده های استاندارد با ارتفاع مناسب.
تاسیسات: دسترسی آسان به پریزهای برق، شیر آب و…
تفاوت بام سبز بلااستفاده با روف گاردن کاربردی
بام سبز بلااستفاده با روف گاردن کاربردی، دارای تفاوت هایی می باشند؛ که تفاوت اصلی این دو را می توان در موارد زیر دانست:
هدف و کاربری
بام سبز بلااستفاده: عمدتا با هدف عایق سازی حرارتی، کاهش مصرف انرژی ساختمان و جذب آب باران ساخته می شود.
روف گاردن کاربردی: به عنوان یک حیاط طراحی می شود، و هدف از اجرای آن ایجاد فضایی برای تفریح، استراحت و تعاملات اجتماعی و… است.
نوع پوشش گیاهی
بام سبز بلااستفاده: از گیاهان مقاوم و خودرو مانند خزه ها، که نیاز به نگهداری و آبیاری زیادی ندارند، استفاده می شود.
روف گاردن کابردی: از تنوع گیاهی بالا اعم از چمن طبیعی، گل های زینتی، درختچه ها و… برخودار می باشد.
زیرساخت و وزن
بام سبز بلااستفاده: لایه خاک بسیار نازک می باشد، و وزن کمی را به سازه وارد و تحمیل می کند.
روف گاردن کاربردی: سنگین با ضخامت خاک زیاد می باشد، و نیازمند سازه بسیار قوی است.
تجهیزات و مبلمان
بام سبز بلااستفاده: فقط دارای مسیرهای دسترسی برای نگهداری و مراقبت از گیاهان است.
روف گاردن کاربردی: از امکانات و تجهیزاتی مانند آلاچیق، باربیکیو، آب نما، نورپردازی و… برخوردار باشد.
نقش اجرای اصولی در ماندگاری و کارایی روف گاردن
اجرای اصولی روف گاردن، نقش بسیاری در کارایی آن داشته و تضمین کننده تبدیل فضای بام به یک دارایی ارزشمند می باشد. به طور کلی نقش اجرای اصولی و حرفه ای در ماندگاری روف گاردن در موارد زیر خلاصه می شود:
- بقای ساختمان و امنیت سازه: جلوگیری از نفوذ ریشه گیاهان به بافت سقف و نشت آب به طبقات پایین و توزیع وزن خاک و تجهیزات بر اساس محاسبات مهندسی به منظور جلوگیری از نشست یا ترک خوردن سقف.
- مدیریت آب و خاک و کارایی سیستم: زهکشی اصولی مانع از تجمع آب و سنگین شدن وزن سقف و پوسیدگی گیاهان می شود.
- کیفیت مصالح و تضمین طول عمر: انتخاب عایق ها، مصالح و مواد با کیفیت و اجرای اصولی در تمامی مراحل اجرا، دوام و ماندگاری روف گاردن را تضمین می کند.
- افزایش نشاط و آرامش: ایجاد فضای سبز زیبا و کاربردی در فضای شهری، نشاط و آرامش را برای ساکنین به وجود می آورد.
- بهره وری انرژی: همچنین اجرای روف گاردن به عنوان یک لایه و عایق عمل می کند، و باعث تعادل در دمای ساختمان و بهینه سازی مصرف انرژی می شود.
- بهبود کیفیت هوا: روف گاردن و فضای سبز، نقش زیادی در تصفیه و کاهش آلودگی هوا دارند.
روف گاردن کاربردی چه تأثیری بر ارزش ویلا دارد؟
ایجاد یک روف گاردن یکی از روش های هوشمندانه به منظور افزایش ارزش ملک است، که دارای تاثیرات زیر بر ارزش ویلا می شود:
- افزایش قیمت و ارزش فروش: وجود یک روف گاردن با طراحی اصولی و حرفه ای، سبب جذابیت بصری ویلا شده و متمایز شدن آن از سایر ویلاهای مشابه فاقد فضای سبز و بالا رفتن ارزش آن می شود.
- بهره وری از فضا و افزایش زیر بنای مفید: روف گاردن یک پشت بام بلااستفاده را به یک فضای زندگی و محلی برای استراحت، دورهمی و… بدون تصرف زمین بیشتر، تبدیل می کند.
- تسریع در فروش: ویلاهای دارای فضای سبز و روف گاردن با منظره عالی، بسیار سریع تر از ویلاهای مشابه به فروش می رسند.
- بهره وری انرژی و طول عمر سازه: لایه های روف گاردن به عنوان عایق حرارتی، موجب کاهش هزینه های گرمایشی و سرمایشی شده و با محافظت از ایزوگام در برابر تابش نور خورشید، عمر سقف را بالا می برند.
چرا تبدیل فضای بام به روف گاردن باید توسط تیم متخصص انجام شود؟
تبدیل پشت بام به روف گاردن فراتر از اجرای یک فضای سبز و چیدن چند گلدان و… می باشد، که با سلامت ساختار ساختمان و ایمنی افراد ارتباط مستقیمی دارد. لذا با توجه به اهمیت این موضوع و به دلایل زیر باید توسط تیم متخصص انجام و اجرا گردد:
- محاسبه بار سازه و امنیت ساختمان: هر ساختمان از توان وزن مشخصی برخوردار می باشد، تیم متخصص وزن خاک، گیاهان، آب و تجهیزات را بررسی و محاسبه می کند تا از ترک خوردن سقف یا نشست ساختمان جلوگيری کند.
- عایق کاری حرفه ای: متخصصین با استفاده از عایق کاری حرفه ای و متریال های باکیفیت، مانع از نفوذ آب و ریشه ها به سقف می شوند.
- سیستم زهکشی مناسب: همچنین متخصصان یک سیستم زهکشی و آبیاری هوشمند را جهت جلوگیری از تجمع آب و پوسیدگی ریشه گیاهان اجرا می کنند.
- انتخاب گیاهان مناسب: متخصص با شناخت اقلیم و محیط، گیاهانی با هزینه نگهداری کم و طول عمر بالا برای اجرای روف گاردن انتخاب می کنند.
- رعایت استانداردها: متخصصین از قوانین و استانداردهای لازم در مورد بام سبز مطلع بوده، و مطابق با استانداردها پروژه را به اجرا در می آورند.
سخن پایانی
با توجه به این موارد می توان گفت طراحی روف گاردن اصولی و اجرای آن، نیازمند دانش افراد متخصص در این کار می باشد، تا هزینه ای که بابت این کار انجام می شود، مفید واقع شده و صرف خسارت های بعدی نشود.