سفیدپوستترین کشور جهان کجاست؟ بررسی علمی روشنترین رنگ پوست در کشورهای مختلف
اگر بخواهیم خیلی کوتاه پاسخ بدهیم، نمیتوان یک کشور را بهعنوان «سفیدپوستترین کشور جهان» با قطعیت علمی معرفی کرد؛ زیرا هیچ رتبهبندی جهانی استانداردی که تمام کشورهای دنیا را بر اساس رنگ پوست مردمشان از روشنترین تا تیرهترین مرتب کند وجود ندارد. با این حال، بر اساس مطالعات مردمشناسی و اندازهگیریهای علمی، جمعیتهای شمالغرب اروپا، بهخصوص ایرلند و کشورهای شمال اروپا مانند دانمارک، نروژ، سوئد و فنلاند، در میان روشنترین رنگهای پوست در جهان قرار دارند. در یک پژوهش که رنگ پوست را با روشهای کمی و دستگاهی در چهار جمعیت اروپایی ایرلند، لهستان، ایتالیا و پرتغال اندازهگیری کرد، افراد نمونه ایرلندی بهطور میانگین روشنترین پوست را در میان این چهار گروه داشتند. اما این پاسخ فقط آغاز ماجراست؛ زیرا سؤال «سفیدپوستترین کشور جهان کجاست؟» در ظاهر ساده است، ولی وقتی معیار علمی را وارد کنیم، موضوع بسیار جالبتر میشود.
چرا نمیتوان یک کشور را بهعنوان سفیدپوستترین کشور جهان معرفی کرد؟
اول باید یک سوءتفاهم رایج را برطرف کنیم. رنگ پوست، ویژگیای نیست که مرز سیاسی داشته باشد. یعنی نمیتوان گفت تمام مردم یک کشور دارای یک رنگ پوست مشخص هستند.
در هر کشوری تنوع قابل توجهی میان افراد وجود دارد. حتی در کشورهایی که بهطور معمول به داشتن جمعیت بسیار روشنپوست شناخته میشوند، افراد دارای پوست بسیار روشن، روشن، متوسط و حتی تیرهتر در کنار یکدیگر زندگی میکنند.
از طرف دیگر، رنگ پوست یک ویژگی چندعاملی است و ژنهای متعددی در تعیین آن نقش دارند. پژوهشهای ژنتیکی چندین ناحیه و ژن مرتبط با رنگ پوست را شناسایی کردهاند؛ از جمله SLC45A2، IRF4، HERC2/OCA2، MC1R و ASIP. بنابراین رنگ پوست را نمیتوان به یک ژن یا یک عامل ساده نسبت داد.
حتی عبارت «سفیدپوست» نیز از نظر علمی یک اصطلاح دقیق برای اندازهگیری رنگ پوست نیست. پژوهشگران معمولاً به جای آن از مفاهیمی مانند skin pigmentation، melanin index، skin reflectance یا مقیاسهای استاندارد مربوط به واکنش پوست در برابر نور خورشید استفاده میکنند.
به همین دلیل، اگر در اینترنت با فهرستی مواجه شدید که مثلاً کشورها را از شماره یک تا صد بر اساس «سفیدترین مردم جهان» رتبهبندی کرده است، باید با احتیاط به آن نگاه کنید؛ زیرا ممکن است معیار علمی یکسانی برای تمام کشورها وجود نداشته باشد.
پس کدام کشورها روشنترین پوست را دارند؟
اگر هدف سؤال این باشد که در کدام مناطق جهان بهطور میانگین جمعیتهایی با روشنترین رنگ پوست دیده میشوند؟ پاسخ بسیار مشخصتر میشود.
شمالغرب اروپا و شمال اروپا در صدر این بحث قرار دارند.
کشورهایی مانند:
- ایرلند
- دانمارک
- نروژ
- سوئد
- فنلاند
- ایسلند
- بریتانیا
- هلند
دارای جمعیتهایی هستند که بهطور میانگین پوست بسیار روشن در میان آنها شیوع بالایی دارد.
البته این فهرست به معنای رتبهبندی قطعی از یک تا هشت نیست. تفاوت میان جمعیتهای این کشورها در برخی مطالعات ممکن است بسیار کمتر از چیزی باشد که تصاویر یا برداشتهای عمومی نشان میدهند.
مطالعات علمی نیز بهطور کلی یک الگوی جغرافیایی را نشان میدهند: هرچه از مناطق استوایی به سمت عرضهای جغرافیایی بالاتر حرکت میکنیم، میانگین رنگ پوست جمعیتهای بومی و قدیمیتر در بسیاری از مناطق روشنتر میشود.
اما چرا؟
پاسخ به میلیونها سال تعامل میان انسان، نور خورشید، ویتامین D، ملانین و سازگاری تکاملی مربوط میشود.
آیا ایرلند سفیدپوستترین کشور جهان است؟
این یکی از پرتکرارترین ادعاها درباره رنگ پوست است.
پاسخ دقیق این است: ایرلند را نمیتوان بهعنوان سفیدپوستترین کشور جهان معرفی کرد، اما شواهد علمی نشان میدهد جمعیت ایرلندی در میان روشنترین جمعیتهای جهان قرار دارد.
یکی از مطالعات جالب در این زمینه، رنگ پوست را در چهار جمعیت اروپایی از ایرلند، لهستان، ایتالیا و پرتغال با روش کمی اندازهگیری کرد.
در این پژوهش، رنگ پوست با استفاده از اندازهگیریهای عینی و دستگاهی بررسی شد و مشخص شد که در نمونه مورد مطالعه، افراد ایرلندی بهطور میانگین روشنترین پوست را در میان چهار جمعیت مورد بررسی داشتند.
این نکته بسیار مهم است.
زیرا نتیجه پژوهش نمیگوید:
«ایرلند سفیدپوستترین کشور جهان است.»
بلکه میگوید:
«در این نمونه و در مقایسه با سه جمعیت اروپایی مورد بررسی، ایرلندیها روشنترین میانگین رنگ پوست را داشتند.»
این دو جمله از نظر علمی کاملاً متفاوت هستند.
کشورهای اسکاندیناوی چطور؟
وقتی صحبت از پوست بسیار روشن میشود، نمیتوان از اسکاندیناوی عبور کرد.
دانمارک، سوئد و نروژ از جمله مناطقی هستند که جمعیتهای آنها بهطور سنتی دارای پوست روشن، موهای روشن و در بسیاری موارد چشمهای آبی یا سبز هستند.
برای مثال، یک مطالعه روی جمعیت دانمارکی نشان داد که در نمونه مورد بررسی، چشم آبی و موهای بلوند بسیار رایج بودند و پوست روشن نیز سهم قابل توجهی داشت. این پژوهش همچنین نشان داد که رنگ چشم، رنگ مو و نوع پوست لزوماً نمیتوانند بهتنهایی میزان دقیق رنگدانه پوست یک فرد را پیشبینی کنند.
در مطالعه دیگری نیز که حساسیت به نور خورشید را در پنج کشور اروپایی شامل دانمارک، ایرلند، انگلستان، آلمان و یونان بررسی کرده بود، بهطور کلی میزان حساسیت به نور در عرضهای جغرافیایی شمالی بیشتر از مناطق جنوبی مشاهده شد.
بنابراین اگر تصویری از یک شهر در شمال اروپا مشاهده کنید و تعداد زیادی فرد با پوست بسیار روشن ببینید، این تصویر با الگوی کلی جغرافیایی رنگ پوست انسان سازگار است؛ اما باز هم نباید آن را به معنای یکسان بودن رنگ پوست تمام مردم آن کشور دانست.
چرا مردم شمال اروپا پوست روشنتری دارند؟
اینجا بخش جذاب داستان شروع میشود.
برای درک رنگ پوست انسان باید به ملانین توجه کنیم.
ملانین رنگدانهای است که نقش مهمی در رنگ پوست، مو و چشم دارد و از پوست در برابر بخشی از اثرات اشعه فرابنفش محافظت میکند.
در مناطق نزدیک خط استوا، تابش فرابنفش خورشید معمولاً شدیدتر است. در چنین محیطهایی، میزان بالاتر رنگدانه پوست میتواند مزیت حفاظتی بیشتری ایجاد کند.
اما انسانهایی که طی نسلهای بسیار طولانی به سمت عرضهای جغرافیایی بالاتر حرکت کردند، با شرایط متفاوتی مواجه شدند.
در مناطق شمالی، میزان تابش فرابنفش کمتر است.
این موضوع باعث شد فشارهای تکاملی مرتبط با رنگ پوست نیز تغییر کند.
یکی از فرضیههای اصلی علمی این است که پوست روشنتر در مناطق با تابش UVB کمتر میتواند تولید ویتامین D را در پوست آسانتر کند.
پژوهشهای ژنتیکی و تکاملی نیز ارتباط میان افزایش عرض جغرافیایی، کاهش تابش فرابنفش و روشنتر شدن پوست در بسیاری از جمعیتها را تأیید میکنند.
البته داستان به همین سادگی نیست.
رنگ پوست نتیجه تعامل چندین عامل است و دانشمندان همچنان درباره جزئیات دقیق مسیر تکاملی آن در جمعیتهای مختلف تحقیق میکنند.
رابطه فاصله از خط استوا و رنگ پوست
اگر نقشه جهان را باز کنید و رنگ پوست جمعیتهای بومی مناطق مختلف را بررسی کنید، یک الگوی کلی قابل مشاهده است.
در بسیاری از مناطق نزدیک استوا، جمعیتهای بومی دارای رنگ پوست تیرهتر هستند.
هرچه به سمت عرضهای جغرافیایی بالاتر حرکت کنیم، میانگین رنگ پوست در بسیاری از جمعیتهای بومی روشنتر میشود.
این موضوع در مطالعات انسانشناسی نیز بارها بررسی شده است.
یک پژوهش که دادههای بازتاب نور پوست را از نمونههای مختلف جهان بررسی کرده، رابطه مشخصی میان عرض جغرافیایی و رنگدانه پوست نشان داده است؛ بهطور کلی بازتاب پوست در نمونههای نزدیک استوا پایینتر و در عرضهای بالاتر بیشتر بوده است.
به زبان ساده:
خورشید → اشعه فرابنفش → فشارهای محیطی → سازگاری تکاملی → تغییر در رنگدانه پوست
البته این زنجیره در طول هزاران نسل اتفاق افتاده و به هیچ عنوان به این معنی نیست که آبوهوا در طول عمر یک فرد میتواند ژنتیک رنگ پوست او را تغییر دهد.
چرا پوست انسان در برابر خورشید تیرهتر میشود؟
یک نکته مهم این است که باید بین رنگ پوست ژنتیکی و تیره شدن پوست در اثر آفتاب تفاوت قائل شویم.
ممکن است دو نفر از یک جمعیت دارای رنگ پوست تقریباً مشابهی باشند، اما یکی از آنها به دلیل کار کردن در فضای باز یا قرار گرفتن بیشتر در معرض آفتاب، پوست تیرهتری داشته باشد.
این تغییر همان چیزی نیست که دانشمندان هنگام بررسی تفاوتهای تکاملی جمعیتها بررسی میکنند.
در پژوهشهای علمی، برای اندازهگیری دقیقتر رنگ پوست معمولاً تلاش میشود بخشهایی از پوست که کمتر در معرض آفتاب هستند نیز مورد بررسی قرار گیرند.
به همین دلیل ابزارهایی مانند spectrophotometer یا دستگاههای اندازهگیری بازتاب نور به کار میروند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ چون نگاه کردن به عکس افراد یا قضاوت با چشم غیرمسلح نمیتواند یک رتبهبندی علمی ایجاد کند.
آیا رنگ پوست را میتوان دقیقاً اندازهگیری کرد؟
بله.
یکی از روشهای علمی برای این کار اندازهگیری بازتاب نور پوست است.
در این روش دستگاه، نور را به پوست میتاباند و میزان نور بازتابشده را اندازهگیری میکند.
روش دیگر استفاده از شاخصهای مرتبط با ملانین است.
در یک مطالعه روی چهار جمعیت اروپایی، پژوهشگران برای اندازهگیری رنگ پوست از reflectance spectroscopy و شاخص ملانین استفاده کردند.
این روش بسیار دقیقتر از پرسیدن سؤال سادهای مانند «پوست شما سفید است یا سبزه؟» است.
زیرا رنگ پوست یک طیف پیوسته است.
ممکن است دو نفر هر دو خودشان را «سفیدپوست» بدانند، اما اندازهگیری دقیق نشان دهد که میزان رنگدانه پوست آنها تفاوت قابل توجهی دارد.
سفیدترین پوست جهان الزاماً به معنی سفیدترین ظاهر نیست
این موضوع نیز بسیار جالب است.
رنگی که چشم انسان از پوست مشاهده میکند فقط به میزان ملانین وابسته نیست.
عوامل دیگری مانند:
- هموگلوبین
- جریان خون
- ضخامت پوست
- نور محیط
- میزان برنزه شدن
- دمای پوست
- شرایط فیزیولوژیک
میتوانند بر ظاهر پوست اثر بگذارند.
حتی روش اندازهگیری نیز اهمیت دارد.
پژوهشهای جدید در زمینه اندازهگیری طیفی پوست نشان دادهاند که ترکیبات مختلف پوست، از جمله ملانین و هموگلوبین، بر اندازهگیریهای نوری اثر میگذارند و روش اندازهگیری باید بهدرستی انتخاب شود.
بنابراین یک عکس از یک فرد نمیتواند بهتنهایی معیار خوبی برای تعیین میزان رنگدانه پوست باشد.
آیا فنلاند سفیدپوستترین کشور جهان است؟
فنلاند یکی از کشورهایی است که جمعیتهای بسیار روشنپوست در آن فراوان هستند.
موقعیت جغرافیایی این کشور در شمال اروپا باعث شده جمعیتهای منطقهای آن در چارچوب همان الگوی کلی روشنتر شدن پوست در عرضهای جغرافیایی بالا قرار بگیرند.
حتی مطالعات تاریخی ژنتیکی نیز شواهد جالبی درباره وجود افراد دارای ترکیب پوست روشن، موهای بلوند و چشمهای آبی در شمال اروپا ارائه کردهاند.
در یک پژوهش جدید بر اساس DNA باستانی، نمونههایی از فنلاند و دانمارک در دورههای تاریخی مختلف با ویژگیهای روشن مرتبط با پوست، مو و چشم شناسایی شدهاند.
اما باز هم نمیتوان از این دادهها نتیجه گرفت که فنلاند رتبه اول قطعی جهان را دارد.
دانمارک چه جایگاهی دارد؟
دانمارک نیز یکی از کشورهای مهم در بحث رنگ پوست روشن است.
یک پژوهش ژنتیکی درباره یک واریانت مرتبط با رنگ پوست، به نام SLC45A2، نشان داد که یکی از فراوانیهای بسیار بالای این واریانت در نمونه دانمارکی مشاهده شده است. در آن مطالعه، فراوانی این واریانت در دانمارک به حدود ۹۸ درصد رسید.
این داده به تنهایی نمیگوید «دانمارکیها سفیدترین مردم جهان هستند»، اما نشاندهنده اهمیت جمعیتهای شمالغرب اروپا در مطالعات ژنتیکی مربوط به پوست روشن است.
هلند و بریتانیا چطور؟
هلند و بریتانیا نیز در همین طیف جغرافیایی قرار میگیرند.
دادههای مربوط به بازتاب پوست در مطالعات انسانشناسی نشان دادهاند که نمونههایی از هلند و بخشهای شمالی بریتانیا دارای میزان بالایی از بازتاب پوست بودهاند که با رنگ پوست روشن سازگار است.
اما باید توجه کرد که این مطالعات معمولاً نمونههای مشخص از یک منطقه را بررسی کردهاند، نه تمام جمعیت یک کشور.
برای مثال، تفاوت میان شمال و جنوب بریتانیا میتواند از تفاوت میان دو جمعیت در دو نقطه جغرافیایی مهمتر باشد.
بنابراین عبارت «مردم کشور X سفیدتر از مردم کشور Y هستند» بدون ذکر روش نمونهگیری، محل نمونهبرداری و روش اندازهگیری میتواند گمراهکننده باشد.
آیا نروژ و سوئد از ایرلند سفیدترند؟
پاسخ قطعی نداریم.
این دقیقاً همان جایی است که بسیاری از فهرستهای اینترنتی دچار مشکل میشوند.
برای اینکه بتوانیم بگوییم کشور A سفیدتر از کشور B است، باید:
- از هر دو کشور نمونه بسیار بزرگ داشته باشیم؛
- نمونهها نماینده جمعیت واقعی باشند؛
- سن افراد کنترل شود؛
- جنسیت در تحلیل لحاظ شود؛
- میزان قرار گرفتن در معرض نور خورشید مشخص باشد؛
- محل دقیق اندازهگیری پوست یکسان باشد؛
- ابزار اندازهگیری یکسان باشد؛
- روش آماری مشابه باشد.
اگر چنین استانداردی وجود نداشته باشد، اعلام یک رتبهبندی قطعی بسیار دشوار است.
به همین دلیل بهتر است به جای جمله «سوئد سفیدترین کشور جهان است»، بگوییم:
سوئد یکی از کشورهایی است که جمعیتهای بسیار روشنپوست در آن فراوان هستند و در منطقهای قرار دارد که از نظر تکاملی با پوست روشنتر ارتباط دارد.
چرا در جنوب اروپا پوستها معمولاً تیرهتر است؟
اگر از اسکاندیناوی به سمت جنوب اروپا حرکت کنیم، به کشورهایی مانند:
- ایتالیا
- اسپانیا
- پرتغال
- یونان
میرسیم.
در این مناطق، میانگین شدت تابش فرابنفش بیشتر از شمال اروپا است.
به همین دلیل در جمعیتهای تاریخی این مناطق، رنگ پوست بهطور میانگین در مقایسه با شمال اروپا تیرهتر است.
پژوهشهای کمی نیز همین الگوی کلی را نشان دادهاند.
برای مثال، مطالعهای که چهار جمعیت ایرلند، لهستان، ایتالیا و پرتغال را بررسی کرد، نشان داد تفاوت رنگ پوست میان این گروهها قابل اندازهگیری است و ایرلندیها در نمونه پژوهش روشنترین میانگین را داشتند.
اما نکته جالب این است که حتی در جنوب اروپا نیز افراد بسیار روشنپوست وجود دارند.
یعنی جغرافیا فقط میانگین جمعیت را تحت تأثیر قرار میدهد، نه اینکه همه افراد یک منطقه را شبیه یکدیگر کند.
آیا همه مردم آفریقا پوست تیره دارند؟
خیر.
این نیز یک تصور سادهانگارانه است.
قاره آفریقا از نظر ژنتیکی و جغرافیایی بسیار متنوع است.
شدت تابش خورشید، ارتفاع از سطح دریا، عرض جغرافیایی، تاریخ مهاجرت و عوامل متعدد دیگر در تفاوتهای رنگ پوست جمعیتهای مختلف نقش دارند.
حتی در خود آفریقا نیز طیف گستردهای از رنگ پوست وجود دارد.
این موضوع یک اصل مهم را نشان میدهد:
رنگ پوست ویژگیای پیوسته و متنوع است، نه یک تقسیمبندی ساده میان چند گروه انسانی.
مؤسسه ملی تحقیقات ژنوم انسانی آمریکا نیز تأکید میکند که رنگ پوست در انسانها تنوع گستردهای دارد و حاصل ترکیبی از تغییرات ژنتیکی و سازگاریهای تاریخی با محیط است.
آیا رنگ پوست با نژاد یکی است؟
خیر.
این تفاوت از نظر علمی بسیار مهم است.
«نژاد» در تقسیمبندیهای اجتماعی تاریخی، مفهوم متفاوتی با یک ویژگی زیستی مانند رنگ پوست دارد.
رنگ پوست یک صفت زیستی پیچیده است که تحت تأثیر ژنهای متعدد و تاریخ جمعیتها قرار گرفته است.
مؤسسه ملی تحقیقات ژنوم انسانی آمریکا نیز توضیح میدهد که دستهبندیهای نژادی، ساختارهای اجتماعی هستند و نمیتوان آنها را بهعنوان دستهبندیهای زیستی دقیق و ثابت در نظر گرفت. همچنین افراد دارای رنگ پوست مشابه الزاماً پیشینه ژنتیکی یکسانی ندارند.
بنابراین بهتر است در یک مطلب علمی به جای اینکه مردم جهان را به چند گروه «سفید، سیاه و زرد» تقسیم کنیم، درباره تنوع رنگدانه پوست و تفاوتهای جمعیتی صحبت کنیم.
آیا پوست روشنتر یک مزیت است؟
نه به صورت مطلق.
پوست روشن در محیطهایی با تابش UVB پایین میتواند برای تولید ویتامین D مزیت داشته باشد؛ اما همین پوست در محیطهایی با تابش شدید خورشید حساسیت بیشتری به آسیب ناشی از اشعه فرابنفش دارد.
به همین دلیل مسئله «کدام پوست بهتر است؟» از نظر علمی سؤال درستی نیست.
پوست انسان در طول تکامل، در محیطهای مختلف با شرایط متفاوت سازگار شده است.
پوست تیرهتر میتواند در برابر بخشی از آسیبهای ناشی از تابش شدید خورشید محافظت بیشتری ایجاد کند، در حالی که پوست روشنتر در شرایط کمنور از نظر تولید ویتامین D مزایایی داشته است.
بنابراین روشن یا تیره بودن پوست را نمیتوان بهعنوان بهتر یا بدتر بودن انسان تعبیر کرد.
ارتباط پوست روشن با ویتامین D چیست؟
ویتامین D یکی از مهمترین قطعات این داستان است.
برای تولید ویتامین D در بدن، تابش UVB خورشید نقش دارد.
در عرضهای جغرافیایی بالا، میزان UVB دریافتی کمتر است؛ به همین دلیل پژوهشگران معتقدند کاهش رنگدانه پوست در برخی جمعیتهای شمالی میتوانسته با افزایش کارایی تولید ویتامین D ارتباط داشته باشد.
مطالعات تکاملی درباره اروپا نیز شواهدی ارائه کردهاند که انتخاب طبیعی برای پوست روشن در جمعیتهای اروپایی طی هزاران سال اتفاق افتاده است.
اما این بدان معنا نیست که امروزه رنگ پوست تنها عامل تعیینکننده سطح ویتامین D یک فرد است.
رژیم غذایی، مکملها، سبک زندگی، میزان حضور در فضای باز و عوامل متعدد دیگر نیز اهمیت دارند.
چرا موهای بلوند و چشمهای آبی هم در شمال اروپا رایج هستند؟
این سؤال معمولاً در کنار بحث پوست روشن مطرح میشود.
رنگ پوست، مو و چشم همگی با رنگدانهها ارتباط دارند، اما ژنتیک آنها یکسان نیست.
در اروپا تنوع زیادی در رنگ چشم و مو وجود دارد.
مطالعات ژنتیکی نشان دادهاند که برخی ژنها و تغییرات ژنتیکی میتوانند هم بر ویژگیهای مختلف رنگدانهای اثر بگذارند، اما رابطه میان آنها ساده و یکبهیک نیست.
به همین دلیل نمیتوان گفت:
«هرکس پوست بسیار سفید دارد، حتماً موهای بلوند و چشم آبی دارد.»
ممکن است فردی پوست بسیار روشن داشته باشد اما موهای قهوهای یا مشکی داشته باشد.
یا فردی چشم آبی داشته باشد اما پوستش نسبتاً تیرهتر باشد.
تنوع انسانی بسیار پیچیدهتر از این دستهبندیهای ساده است.
آیا عکسهای اینترنتی معیار خوبی برای تشخیص سفیدترین کشور هستند؟
قطعاً نه.
این یکی از مهمترین نکات برای پاسخ دادن به این سؤال است.
تصاویر اینترنتی میتوانند بهشدت گمراهکننده باشند.
عواملی مانند:
- نورپردازی
- فیلترهای تصویری
- دوربین
- ویرایش عکس
- آرایش
- نور خورشید
- فصل
- میزان برنزه بودن
- تنظیمات نمایشگر
میتوانند ظاهر رنگ پوست را تغییر دهند.
بنابراین اگر یک وبسایت برای اثبات سفیدپوست بودن مردم یک کشور، چند تصویر از افراد مشهور یا گردشگران منتشر کند، این کار از نظر علمی ارزش چندانی ندارد.
روش استاندارد باید بر اساس اندازهگیری کمی و نمونهگیری مناسب باشد.
سفیدترین کشور جهان یا روشنترین منطقه جهان؟
اگر سؤال را کمی اصلاح کنیم، پاسخ علمی بسیار بهتر میشود.
به جای اینکه بپرسیم:
«سفیدپوستترین کشور جهان کدام است؟»
بهتر است بپرسیم:
«کدام جمعیتهای جهان بهطور میانگین روشنترین رنگ پوست را دارند؟»
پاسخ کلی این است:
جمعیتهای بومی شمالغرب اروپا و شمال اروپا در میان روشنترین جمعیتهای جهان قرار دارند.
این منطقه شامل کشورها و نواحی مختلفی مانند ایرلند، بریتانیا، دانمارک، نروژ، سوئد، فنلاند، ایسلند و بخشهایی از شمال اروپا است.
اما هیچ مبنای علمی محکمی برای اعلام یک رتبهبندی قطعی و جهانی از این کشورها وجود ندارد.
جالبترین نکته درباره «سفیدپوستترین کشور جهان»
شاید جالبترین بخش داستان این باشد که ممکن است دو فرد از یک کشور تفاوت رنگ پوست بیشتری با یکدیگر داشته باشند تا میانگین دو کشور نزدیک به هم.
یعنی فرض کنید میانگین رنگ پوست کشور A اندکی روشنتر از کشور B باشد.
این به هیچ عنوان به این معنی نیست که هر فردی از کشور A از هر فردی از کشور B روشنتر است.
تنوع فردی همیشه وجود دارد.
مطالعات کمی روی رنگ پوست اروپایی نیز نشان دادهاند که رنگ پوست درون جمعیتها و میان جمعیتها متغیر است و حتی جنسیت میتواند با تفاوتهایی در اندازهگیری پوست بدون برنزه شدن همراه باشد.
بنابراین «میانگین جمعیت» با «ویژگی تکتک افراد» تفاوت دارد.
آیا کشورهای شمال اروپا واقعاً پوست بسیار حساستری دارند؟
در بسیاری از افراد با پوست بسیار روشن، حساسیت به نور خورشید بیشتر است.
این موضوع با مقدار و نوع رنگدانه پوست ارتباط دارد.
مطالعهای که پنج جمعیت اروپایی را مقایسه کرد، نشان داد حساسیت به نور خورشید در عرضهای جغرافیایی شمالی بهطور کلی بیشتر از مناطق جنوبی بود.
به همین دلیل فردی با پوست بسیار روشن ممکن است در مدت کوتاهتری نسبت به فردی با پوست تیرهتر دچار قرمزی یا آفتابسوختگی شود.
این موضوع اهمیت محافظت در برابر نور خورشید را برای افراد دارای پوست روشن بیشتر میکند.
آیا انسانهای اولیه اروپایی هم پوست سفید داشتند؟
این بخش از داستان حتی از بحث کشورها جذابتر است.
بر اساس پژوهشهای ژنتیکی و DNA باستانی، روشن شدن پوست در اروپا یک اتفاق ناگهانی نبوده است.
برخی تغییرات ژنتیکی مرتبط با پوست روشن طی هزاران سال در جمعیتهای مختلف گسترش پیدا کردهاند.
پژوهشهای مربوط به زمانبندی روشن شدن پوست در اروپا نشان دادهاند که برخی فرایندهای انتخاب طبیعی مرتبط با ژنهای رنگدانهای در بازههایی حدود دهها هزار تا چند هزار سال گذشته رخ دادهاند.
حتی تحقیقات جدیدتر بر اساس DNA باستانی، وجود نمونههایی با ترکیب پوست روشن، موهای روشن و چشمهای آبی را در بخشهایی از شمال اروپا در دورههای بسیار قدیمی نشان دادهاند.
این یافتهها نشان میدهد داستان رنگ پوست انسان بسیار قدیمیتر از مرزهای کشورهای امروزی است.
پس چرا یک پاسخ ساده در اینترنت پیدا نمیشود؟
چون «سفیدپوستترین کشور» یک عنوان رسمی یا علمی نیست.
برای مثال، هیچ سازمان علمی معتبر جهانی فهرستی ندارد که بگوید:
۱. کشور X
۲. کشور Y
۳. کشور Z
از نظر میانگین رنگ پوست.
دلایل مختلفی وجود دارد:
اول: تعریف «سفید» دقیق نیست.
دوم: روشهای اندازهگیری متفاوت هستند.
سوم: نمونههای پژوهشی در کشورهای مختلف یکسان نیستند.
چهارم: جمعیت هر کشور تنوع ژنتیکی و منطقهای دارد.
پنجم: نور خورشید و برنزه شدن روی اندازهگیری پوست اثر میگذارند.
ششم: رنگ پوست یک ویژگی پیوسته است و نمیتوان تمام انسانها را در چند جعبه قرار داد.
بنابراین پاسخ حرفهای به این سؤال باید همراه با این توضیحات باشد.
جمعبندی: سفیدپوستترین کشور جهان کجاست؟
اگر بخواهیم تمام بحث را در چند جمله خلاصه کنیم، باید گفت:
کشوری به نام «سفیدپوستترین کشور جهان» از نظر علمی بهطور قطعی وجود ندارد.
اما اگر منظور از سؤال، کشوری با یکی از روشنترین میانگینهای رنگ پوست در میان جمعیتهای جهان باشد، باید به شمالغرب اروپا و شمال اروپا نگاه کرد.
ایرلند، دانمارک، نروژ، سوئد، فنلاند، ایسلند، بریتانیا و برخی دیگر از مناطق شمال اروپا در میان جمعیتهایی قرار دارند که پوست بسیار روشن در آنها شیوع بالایی دارد.
در یک مطالعه کمی که چهار جمعیت اروپایی را مقایسه کرد، نمونه ایرلندی روشنترین میانگین رنگ پوست را در میان چهار جمعیت ایرلند، لهستان، ایتالیا و پرتغال داشت.
با این حال، این نتیجه را نباید بهعنوان یک رکورد جهانی تفسیر کرد.
واقعیت علمی بسیار جذابتر از یک رتبهبندی ساده است: رنگ پوست انسان نتیجه تعامل پیچیده ژنتیک، تاریخ جمعیتها، عرض جغرافیایی، شدت تابش فرابنفش و سازگاری تکاملی است.
به همین دلیل، شاید بهتر باشد به جای اینکه بپرسیم «کدام کشور سفیدترین مردم را دارد؟»، بپرسیم:
«چرا انسانها در نقاط مختلف جهان رنگ پوست متفاوتی پیدا کردهاند؟»
و پاسخ این سؤال ما را به یکی از شگفتانگیزترین نمونههای سازگاری انسان با محیط میرساند؛ از مردمان مناطق استوایی با پوست بسیار غنی از ملانین تا جمعیتهای شمال اروپا با پوست بسیار روشن که هزاران سال در محیطهایی با تابش فرابنفش کمتر زندگی کردهاند.
در نهایت، هیچ رنگ پوستی «بهتر» یا «برتر» از دیگری نیست. رنگ پوست یکی از ویژگیهای طبیعی و متنوع گونه انسان است و تفاوت آن میان جمعیتها، بخشی از تاریخ طولانی سازگاری انسان با محیطهای گوناگون زمین محسوب میشود.
پاسخ کوتاه برای کسانی که فقط دنبال جواب هستند
اگر فقط میخواهید بدانید «سفیدپوستترین کشور جهان کجاست؟»، پاسخ دقیق این است:
رتبهبندی رسمی و علمی برای سفیدپوستترین کشور جهان وجود ندارد؛ اما شمالغرب و شمال اروپا، بهویژه ایرلند و کشورهای اسکاندیناوی، از مناطقی هستند که روشنترین میانگینهای رنگ پوست در جهان در آنها دیده میشود. در یک مطالعه مستقیم روی چهار جمعیت اروپایی، ایرلندیها روشنترین میانگین پوست را داشتند.
